ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

Beroepsopleiding Filosoferen met Kinderen en Jongeren (FMKJ) 

Filosoferen met kinderenJaargang 2011-2012

De Beroepsopleiding FMKJ is een van de drie specialisaties die men kan kiezen binnen het onderwijsprogramma Filosofie in de Praktijk aan de ISVW. De andere twee specialisaties zijn de opleiding tot Filosofisch Consulent en de opleiding tot Socratisch Gespreksleider.

De Beroepsopleiding FMKJ is de eerste beroepsopleiding op dit gebied in Nederland/Vlaanderen en wordt verzorgd door het Centrum Kinderfilosofie Nederland (CKN) en de Vlaams Netwerk voor Eigentijd Filosofieonderwijs (VEFO) uit Vlaanderen in samenwerking met de ISVW.

Wat is Filosoferen met Kinderen en Jongeren waarom een beroepsopleiding?

De belangstelling voor Filosoferen met Kinderen en Jongeren groeit. Erkend wordt meer en meer dat zelfstandig denken en oordelen, een onderzoekende en open houding, het voeren van een gesprek, respectvol omgaan met opvattingen van anderen, belangrijke vaardigheden zijn die mensen nu en in de toekomst nodig hebben. Kinderen en jongeren kunnen dat leren door een methode die Filosoferen met Kinderen (en Jongeren) genoemd wordt.
De afgelopen jaren zijn er allerlei boeken en (les)methoden over Filosoferen met Kinderen en Jongeren verschenen. Toch is het nog een hele kunst een goed filosofisch gesprek te voeren met jongeren. Deze beroepsopleiding beoogt de deelnemers de vaardigheden, kennis en houding aan te leren die nodig zijn om filosofische gesprekken met kinderen en jongeren te kunnen voeren. Die vaardigheden zijn onder meer het kiezen van de juiste stimulus om een gesprek te beginnen, het stellen van de juiste vragen en het bevorderen van interactie.
De houding van de gespreksleider van een filosofisch gesprek met kinderen en jongeren is vooral een terughoudende. Het denken van de kinderen of jongeren staat centraal. Filosoferen met Kinderen of Jongeren zijn geen lessen ‘filosofie’. De begeleider heeft wel de verantwoordelijkheid het gesprek filosofisch te houden of te maken door de juiste (open) vragen te stellen. Om dat te kunnen moet de gespreksleider filosofische thema’s in de woorden van de kinderen/jongeren herkennen. Daarvoor is het belangrijk enige kennis te hebben van de geschiedenis en systematiek van de filosofie (inclusief logica en argumentatietheorie). In de opleiding wordt hier inhoudelijk aandacht aan besteed. Deze kennis wordt echter niet ‘overgedragen’ als je filosofeert met kinderen of jongeren. Belangrijk voor een gespreksleider die wil filosoferen met kinderen en jongeren is de capaciteit een neutrale en onderzoekende houding in te nemen. Als de gespreksleider zich net zo verwondert als de kinderen en jongeren, kan een echt gezamenlijk filosofisch onderzoek plaatsvinden.

Voor wie is de opleiding bedoeld?

De Beroepsopleiding Filosoferen met Kinderen en Jongeren is bedoeld voor iedereen die met jongeren van vier tot achttien jaar oud werkt, of van plan is dat te gaan doen, in een educatieve context (onderwijs, buurt- en jongerenwerk, jeugdhulpverlening en kunsteducatie) en de wens heeft hen door middel van het voeren van filosofische gesprekken te leren zelf na te denken, kritisch te denken, democratisch te denken, analytisch te denken etc..
Deelnemers met ervaring met kinderen/jongeren maar weinig of geen kennis van de filosofie zullen in de zelfstudie-uren vooral moeten werken aan de benodigde achtergrondkennis van de filosofie.
Deelnemers met kennis van de filosofie, maar weinig ervaring met kinderen/jongeren, zullen vooral moeten leren herkennen hoe zij filosofisch denken.
Voor alle deelnemers geldt dat zij achtergrond informatie zullen krijgen over het ontstaan, de geschiedenis en de huidige positie van filosoferen met kinderen en jongeren (in NL, VL en internationaal).

Toelatingsvoorwaarden

Een belangrijkste voorwaarde voor toelating tot de Beroepsopleiding FMKJ is motivatie en enthousiasme om goede filosofische gesprekken met kinderen en jongeren te willen leren voeren. Een tweede toelatingseis is een afgeronde HBO- of wetenschappelijke opleiding. Voor toelating tot de Beroepsopleiding FMKJ is het aan te bevelen (tegelijkertijd of eerder) deel te nemen aan de Basisopleiding Filosofie in de Praktijk, maar dat is geen voorwaarde.

Kennis van ‘de filosofie’ is géén voorwaarde voor toelating. Deelnemers worden gestimuleerd, onder andere in de zelfstudie-uren, voldoende kennis op te doen om filosofische gesprekken te kunnen leiden.

Indeling van de opleiding

Voor de Beroepsopleiding FMKJ zijn dertig lessessies beschikbaar, verdeeld over tien weekenden, verspreid over één (school)jaar:

  • tien sessies van anderhalf uur op de zaterdagavond
  • tien sessies van drie uur op de zondagochtend
  • tien sessies van drie uur op de zondagmiddagen.

Op de zaterdagochtenden en -middagen vindt de Basisopleiding Filosofie in de Praktijk plaats. Door deze indeling zijn basis- en beroepsopleiding goed gemeenschappelijk te agenderen voor deelnemers. De Beroepsopleiding FMKJ kan ook gevolgd worden zonder de Basisopleiding Filosofie in de Praktijk te volgen.
Naast de lessessies wordt van de deelnemers zelfstudie gevraagd en praktisch oefenen van gesprekken. Voor de zelfstudie worden individuele leerplannen afgesproken. Deze worden afgestemd op de voorkennis en ervaring van de deelnemers.

Studiebelasting

Het urenplaatje voor de beroepsopleiding fmkj ziet er als volgt uit:

- 75 uur contacttijd (lessen en begeleiding)

- 20 uur gesprekken met kinderen/jongeren
- 50 uur voorbereiding en reflectie gesprekken met kinderen/jongeren

- 65 uur zelfstudie (achtergrond informatie, enz.)

Totaal 210 studiebelastinguren.

Eindtermen van de opleiding

Om voor een eindcertificaat in aanmerking te komen moet een deelnemer aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • De student is aantoonbaar in staat een filosofisch groepsgesprek met kinderen of jongeren te starten, inhoudelijk en procesmatig te begeleiden en af te ronden.
  • De student heeft kennis van verschillende methodieken voor het begeleiden van een filosofisch gesprek met kinderen of jongeren.
  • De student heeft aantoonbaar een gedegen kennis van benaderingen in/theorieën over het FMKJ en heeft daar een beredeneerde opvatting over. 
  • De student is aantoonbaar in staat filosofische van niet-filosofische vragen te onderscheiden en aan niet-filosofische inbreng in een groepsgesprek vragenderwijs een filosofische ´twist´te geven
  • De student is aantoonbaar in staat een inschatting te maken van de dynamiek in en het niveau van een groep kinderen/jongeren en kan daar een passende FMKJ-les aan koppelen
  • De student heeft aantoonbaar ten minste een elementaire kennis van systematisch-filosofische vakgebieden – ethiek, sociale filosofie, wijsgerige antropologie, kennisleer, wetenschapsfilosofie, ontologie, metafysica, taalfilosofie/argumentatieleer, philosophy of mind – en weet welke vragen er in de verschillende gebieden aan de orde zijn
  • De student heeft aantoonbaar ten minste een elementaire kennis van systematisch-filosofisch vocabulaire en weet dit in te zetten in/te verbinden met (gesprekken over) alledaagse praktijken
  • De student is aantoonbaar in staat redeneringen (zowel schriftelijke als gesproken) op hun merites te beoordelen (verband tussen argumenten en conclusies, (in)consistent gebruik van termen etc.)
  • De student heeft ten minste een elementaire kennis van theorie over cognitieve ontwikkeling bij kinderen/jongeren

Onderwerpen in de opleiding FMKJ

  • Het begeleiden van een filosofisch gesprek met kinderen en jongeren. Dit wordt voorgedaan door de docenten en geoefend door de deelnemers onder begeleiding en met feedback van de docenten
  • Theorie FMKJ: zienswijzen, benaderingen, onderzoek naar effecten van FMKJ,  plaatsbepaling van FMKJ in onderwijs en daarbuiten
  • Systematiek van de filosofie: welke gebieden zijn er/welke kwesties spelen er?
  • Pedagogische kennis: groepsdynamica, cognitieve ontwikkeling bij kinderen en jongeren
  • Logica en argumentatietheorie/drogredeneringen
  • Stage: het zelf buiten de bijeenkomsten voeren van filosofische gesprekken met kinderen en/of jongeren.

Docenten

Aan deze Vlaams/Nederlandse beroepsopleiding werken de meest deskundige en ervaren docenten op het gebied van filosoferen met kinderen en jongeren uit Vlaanderen en Nederland mee. Zij zullen tijdens de contacturen laten zien hoe zij filosoferen met kinderen en jongeren en de deelnemers laten oefenen.
Naast deze docenten is er een vaste coördinator/begeleider die als vraagbaak dient en de individuele deelnemers begeleidt bij zelfstudie en praktijksessies.

Data bijeenkomsten

Zaterdagavond 24+ zondag 25 sept. 2011
Zaterdagavond 22+ zondag 23 oktober
Zaterdagavond 19+ zondag 20 november
Zaterdagavond 17+ zondag 18 december
Zaterdagavond 7+ zondag 8 januari 2012
Zaterdagavond 18+ zondag 19 februari
Zaterdagavond 17+ zondag 18 maart
Zaterdagavond 28+ zondag 29 april
Zaterdagavond 19 + zondag 20 mei
Zaterdagavond 23+ zondag 24 juni (Afsluitende sessie met uitreiking certificaat ook op de 24e juni).

Over de weekenden

Zaterdagavondsessies

De sessies op zaterdagavond duren anderhalf uur en vinden plaats na het diner. De vaste coördinator/begeleider is daarbij aanwezig. Invulling: bespreken ervaringen van deelnemers uit de praktijk, referaat over gelezen literatuur, voeren van een filosofisch gesprek, noodzakelijke achtergrondkennis. Individuele begeleiding vindt plaats rond de contacturen.

Zondagen
De zondagen zijn primair gericht op het praktisch leren voeren van filosofische gesprekken met kinderen en jongeren. Verschillende docenten belichten een diversiteit aan thema’s, zoals de start van het gesprek, het doorvragen, de onderzoekende houding, herkennen van filosofische vragen en problemen, interactie bevorderen, het herkennen van filosofische of niet-filosofisch vragen of uitspraken, het afsluiten van een gesprek.

Stage  

De student doet tijdens de opleiding een stage bij een school of instelling, waarin hij/zij minstens twintig gesprekken begeleidt. Van deze stage maakt de student in samenwerking met de stagebegeleider van de betreffende school/instelling een schriftelijke evaluatie.

Toegang

CedeoArrangement 1: Indien u de Beroepsopleiding FMKJ los volgt (dus zonder Basisopleiding Filosofie in de Praktijk), betaalt u € 2945,50 (10 bijeenkomsten op zaterdagavonden en aansluitende zondagen, 10 hotelovernachtingen, 10 x ontbijt, 10 x lunch, 10 x koffie/thee).

Indien u de Beroepsopleiding FMKJ los volgt en niet blijft overnachten, dan bedragen de kosten € 2645,50.

Arrangement 2:  € 3995,50 (arrangement 2 van de Basisopleiding Filosofie in de Praktijk). Dit arrangement omvat de Basisopleiding Filosofie in de Praktijk op 10 zaterdagen en de Beroepopleiding FMKJ (10 zaterdagavonden en aansluitende zondagen), 10 hotelovernachtingen, 10 x ontbijt, 20 x lunch, 20 x koffie/thee en 10 diners met 2 drankjes.)

Aanmelden

Docenten en leraren kunnen in bepaalde gevallen in aanmerking komen voor een studiebeurs. Meer informatie hier.

Mocht u aanvullende vragen hebben over de inhoud van deze beroepsopleiding, dan kunt u deze stellen het beste per mail stellen aan docent Ed Weijers. Voor vragen over de praktische organisatie (aanmelding, betaling e.d.) kunt u mailen met de receptie van de ISVW of bellen met 033-4650700.