ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

Basisopleiding Filosofie in de praktijk en aansluitende beroepsopleidingen

Filosofie in de praktijkDe ISVW presenteert een nieuwe Basisopleiding Filosofie in de praktijk op tien zondagen. (De basisopleiding wordt ook op zaterdagen gegeven, maar deze dagen zijn vol, zodat alleen inschrijving op de zondagen nog mogelijk is).

De opleiding wordt daarnaast ook aangeboden in combinatie met aansluitende beroepsopleiding tot filosofisch consulent, tot sokratisch gespreksleider of tot docent filosoferen met kinderen. Deze opleidingen starten op zaterdagen, waarbij de beroepsopleiding op de zaterdagavonden en de zondagen plaatsvindt. De beroepsopleiding Filosoferen met kinderen start in september 2012. De beide overige beroepsopleidingen starten een jaar later, in september 2012.

BASISOPLEIDING FILOSOFIE IN DE PRAKTIJK

‘Laat niemand die jong is het uitstellen aan filosofie te doen, en laat evenmin wie oud is de filosofie beu raken. Geen mens is toch te jong of te oude om aan een gezonde geest te werken?’ Epicurus maakt in zijn Brief over het
geluk duidelijk dat filosofie een praktische aangelegenheid is voor iedereen, een heel leven lang. Filosofiebeoefening staat in dienst van het dagelijks bestaan, zowel in de privésfeer, als op de markt en in het publieke domein.
Daarom kan filosofie niet beperkt blijven tot een hoog theoretische bezigheid
voor vakfilosofen en moet de vertaalslag naar het dagelijks leven voortdurend worden gemaakt.
De laatste jaren zijn talloze manieren van praktisch filosoferen herontdekt en opnieuw ontwikkeld. De interesse in denkers die de filosofie als gereedschap zien – van Socrates tot Jos Kessels - is enorm toegenomen. Maar vooral zijn er nieuwe genres ontstaan waarmee de stap van theorie naar praktijk wordt
gemaakt, denk aan filosofische consulten, socratische gesprekken, diner-pensants, organisatiefilosofie, filosofische cafés en
filosofische stadwandelingen.
De basisopleiding Filosofie in de praktijk is een ideale introductie voor iedereen die kennis wil nemen van deze filosofische vaardigheden en er zelf ervaring mee wil opdoen. Er is veel aandacht voor basisteksten van filosofen die direct toepasbaar zijn op de praktijk: Socrates, Epicurus, Epictetus, Seneca, Petrarca, Montaigne, Spinoza, Nietzsche, Freud, Sartre, Foucault, Deleuze en eigentijdse teksten van Hadot, Kessels, Nelson,
De Botton, Marinoff, Dohmen, Achenbach, Yalom, Le Bon, Van Reijen en
Kleinlugtenbelt.
Vervolgens wordt met concrete vaardigheden, methodes en praktijken geoefend, zoals socratische gespreksvoering, filosoferen met kinderen, filosofisch consulentschap en filosoferen in organisaties.
Deze basisopleiding is bedoeld - voor iedereen die eraan toe is om de slag
van filosofische theorie naar een gelukkiger en efficiëntere dagelijkse praktijk te maken. Je verruimt de grenzen van je taalen argumentievermogen. (Je wereld is zo groot als je taalvermogen reikt). De opleiding is vooral ook geschikt

- voor psychologen, therapeuten, coaches en trainers om filosofische vaardigheden toe te voegen aan hun professionele repertoire.
- voor professionele filosofen die een beroepsopleiding tot filosofisch consulent, socratisch gespreksleider of docent filosoferen met kinderen volgen. Deze beroepsopleidingen worden op de zondagen in hetzelfde weekeinde door de ISVW aangeboden (meer informatie op deze pagina).

Over de docenten

Miriam van  ReijenMiriam van Reijen (1946) doceert filosofie en ethiek aan de Academie voor Sociale Studies van de Avans Hogeschool te Breda. Zij is bestuurslid van de Vereniging Het Spinozahuis en voorzitter van de Vereniging voor Filosofie Onderwijs. Zij schreef o.m. Filosofie en hulpverlening (1984), Filosoferen over emoties (1995), en trad op als redacteur/auteur van het boek Emoties. Van stoïcijnse apatheia tot heftige liefde (2005; 2e dr. 2007). In de reeks Denkers verscheen haar monografie Spinoza – De geest is gewillig, maar het vlees is sterk (2008; 3e druk 2009). In 2010 promoveerde ze op Het Argentijnse gezicht van Spinoza – Passies en politiek.

Lees hier een interview met Miriam van Reijen.

Hoofddocent Miriam van Reijen krijgt medewerking van o.a. praktijkvoerend filosofen. De gastdocenten zijn ervaren en erkende Socratische gespreksleiders en filosofisch consulenten, filosofen gespecialiseerd in filosoferen met kinderen en jongeren en filosofen die ervaring hebben met filosofie in organisaties.

De basisopleiding omvat:

•Tien zaterdagen (voor wie doorgaat naar een beroepsopleiding) of tien zondagen en een afsluitende examendag. Dit vindt plaats in de periode vanaf 5 febr. 2011 t/m 17 juni 2012
• Koffie/thee, lunchbuffet en een afsluitend diner op zaterdag
• Readers/kopieën, leesinstructies en praktische opdrachten.
• Portfolio/assessment met certificaat.

 Opbouw van de cursusdagen

 Elke cursusdag heeft dezelfde opbouw.
10.30 – 11.30 Bespreken van de thuisopdrachten
(vanaf de tweede bijeenkomst) en inleiding op de filosofen en de praktijk van die dag.
11.45 – 12.30 Voorbereidende oefeningen.
14.00 – 15.30 Nabespreken van de oefeningen, verdieping van de theorie en verdere uitleg van de methodiek/praktijk.
15.45 – 17.15 Oefening.
17.15 – 17.30 Nabespreken van de oefening en introductie van de thuisopdrachten.
18.00 Afsluitend drie-gangendiner incl. 2 glazen wijn

Vooropleiding en certificaten voor basisopleiding en aansluitende beroepsopleidingen

- De basisopleiding Filosofie in de praktijk staat open voor iedereen. Het goed afronden van de basisopleiding Filosofie in de praktijk leidt tot een certificaat voor deze basisopleiding.

- Een volledig certificaat (basis- en een aansluitende beroepsopleiding) vereist afgeronde studie filosofie, succesvolle afronding van de basisopleiding filosofie in de praktijk en volledige afronding van de betreffende beroepsopleiding. Indien u aantoonbare kennis van de praktische filosofie hebt,  bestaat de mogelijkheid voor bepaalde onderdelen van de basisopleiding vrijstelling te krijgen. Indien u hiervan gebruik wenst te maken, maakt een assessment deel uit van de procedure.

-  In het geval van de beroepsopleiding tot filosofisch consulent kan een academische psychologieopleiding de afgeronde studie filosofie vervangen.

- Het is mogelijk om de beroepsopleidingen afzonderlijk te volgen. Doorgaans is echter het raadzaam om ook de basisopleiding Filosofie in de praktijk te volgen. Deze basisopleiding voorziet u van de nodige voorkennis. Voltooit u alleen de beroepsopleiding, dan ontvangt u  een deelcertificaat voor de gevolgde beroepsopleiding. Ook in dit geval gelden de vooropleidingseisen zoals hierboven beschreven. 

Programma

5 februari 2011 (Idem op 6 februari)

1. Kennismaking met Socrates en socratische gesprekken.

Met Socrates kwam er aandacht voor de mens, voor het alledaagse leven en voor de rol van het kritische, vragende denken, in het kader van zelfkennis en geluk in de filosofie. Socrates is het grote voorbeeld van de kunst om filosofie in de praktijk brengen, ook al wordt dat niet altijd in dank afgenomen. Onder andere wordt aandacht besteed aan een filosofische houding, de invloed van taal, de aard van filosofische vragen en de basiskenmerken van een socratisch gesprek. Er wordt in drietallen en groepen van 6 geoefend in luisteren, open vragen stellen, een filosofische vraag stellen en herkennen en eigen en andermans voorbeelden toetsen aan de criteria voor een socratisch gesprek.

16 april 2011 (Idem op 17 april)
2. Stoïcijnse levenskunst: evenveel geluk als wijsheid.

De stoïcijnse filosofen (Epictetus, Seneca) gaan ervan uit dat niet effectieve en lastige emoties ontstaan door eigen irrationele gedachten. In de 20e eeuw werd op basis van deze filosofie de Rationeel –Emotieve Training ontwikkeld die in de filosofische praktijk weer kan worden uitgevoerd vanuit de oorspronkelijke radicaal-filosofische uitgangspunten. Aan de hand van teksten van Epictetus en Seneca wordt deze stoïcijnse visie op de verhouding denken en voelen in het algemeen uitgelegd, waarbij ook het verschil tussen filosofie en psychologie/therapie ter sprake komt. Belangrijk daarbij is het verschil tussen de rationaliteitscriteria van de RET en de filosofische idee van waarheid of rationaliteit. Epictetus’ teksten over angst en onmacht, en Seneca’s opvattingen over woede vormen de basis voor het oefenen met eigen concrete voorbeelden en situaties.

28 mei 2011 (Idem op 29 mei)
3. Willen, kiezen en handelen.

Keuzeproblemen – twijfel, onzekerheid, angst vooraf en schuldgevoel en frustratie achteraf – leveren een belangrijk aandeel van de problemen waarmee cliënten bij een filosofisch consulent komen. Trouwens ook in het dagelijkse leven van bijna iedereen is keuzes maken oorzaak van twijfel, onzekerheid, ‘in een kringetje draaien’ en zichzelf iets kwalijk nemen. In het verlengde van  de vorige bijeenkomst bewijst de stoïcijnse wijsheid ook hierbij haar praktische nut, en Epictetus blijkt daarbij veel gelijkenis met Sartre en zijn existentialistische keuzevrijheid te vertonen. In het kader van levenskunst heeft de hedonist Epicurus met zijn ‘hedonistische calculus’ een belangrijke aanvulling. Het belang van de taal in het kader van het ‘oplossen’ van alledaagse (schijn)- problemen wordt deze keer geïllustreerd met een conceptuele analyse m.b.t. ‘willen, kiezen en handelen’. Aan ‘eeuwige twijfelaars’ geeft Augustinus, bij monde van Petrarca, een duidelijk antwoord. Uitsmijter: de definitieve filosofische oefening tegen schuldgevoel.  

De inhoud van bijeenkomst 4 en 5 wordt in overleg met de gastdocenten vastgesteld.

10 september 2011 (Idem op 11 september)
4. Filosoferen met kinderen.

s’ Morgens worden de (voor)geschiedenis en verschillende manieren van filosoferen met kinderen besproken. In het middaggedeelte wordt aanvullende informatie gegeven, en wordt de praktijk gedemonstreerd door filosofen die veel kennis hebben van en ervaring met het filosoferen met kinderen in de praktijk.

Literatuur o.a.: Filosofie van de kinderjaren (Matthews) en Filosoferen met kinderen in de praktijk (Anthone en Mortier).

29 oktober 2011 (Idem op 30 oktober)
5. Filosoferen in organisaties.

’s Morgens worden verschillende toepassingen van filosofie in organisaties besproken, waaronder de diverse filosofische invalshoeken (dialectica, retorica, grammatica en ethica) uit Vrije Ruimte. Filosoferen in organisaties (Kessels, Boers en Mostert) en daarnaast het Rationeel Emotief Management.

In het middagprogramma komt een ervaren en veelzijdige organisatiefilosoof zowel verdieping aanbrengen als praktische tools aanreiken.

Literatuur o.a.: Hoofdstukken uit Vrije Ruimte.
Filosoferen in organisaties (Kessels, Boers en Mostert), Rationeel Emotief Management (Verhulst).

10 december 2011 (Idem op 11 december)
6. Socratische gespreksvoering en socratische café’s.

De socratische houding en de socratische methode maken meer dan ooit school op allerlei gebieden van het leven en van de samenleving: in het filosoferen met kinderen, in het beroepsonderwijs, in organisaties, in het coachen, en in filosofische café’s. In deze bijeenkomst gaan we verder op de basis die in de eerste bijeenkomst is gelegd. De verschillende concrete toepassingen van socratische gespreksvoering worden besproken en geoefend, en in het middagprogramma vindt een socratisch democratisch café filo plaats.

21 januari 2012 (Idem op 22 januari)
7. Verdieping Rationeel Emotieve Therapie.

In bijeenkomst 2 stond de stoïcijnse filosofie over denken en voelen centraal, en in deze bijeenkomst komt het thema terug, maar nu aan de hand van de radicale filosofie over de passies van de ‘filosoof onder de filosofen’, Spinoza. Zijn metafysica blijkt verregaande en ingrijpende consequenties te kunnen hebben voor de praktijk van alledag. De invloed van taal, van verbeelding en van het eigen denken op de manier van in het leven staan, zich voelen en met andere mensen omgaan wordt geïllustreerd aan de hand van korte teksten van Spinoza zelf uit de Ethica, secundaire hedendaagse literatuur, en natuurlijk met oefeningen uit de praktijk. Loopbaancoach Steef Pinkse schreef op linked-in: ‘Als loopbaancoach gebruik ik de filosofie van Spinoza. Met name het ‘slechten van inadequate opvattingen, dus emoties’ vormt een belangrijk onderdeel’. Tevens komt in deze bijeenkomst een meer diepgaande vergelijking van de filosofische methode met de RET (aan de hand van psycholoog Gidia Jacobs) aan de orde 

3 maart 2012 (Idem op 4 maart)
8. Filosofisch coachen

Docent: Catherina de Haas
Na twee bijeenkomsten waarin socratisch gespreksvoering in kleine en grotere groepen is besproken en geoefend, gaat het deze dag om een op een gesprekken, waarin verschillende filosofische vaardigheden (reflectietools) kunnen worden toegepast. In het ochtendprogramma staat de theorie centraal, waarbij de ‘troost’ die Montaigne, Schopenhauer en Nietzsche kunnen geven wordt besproken. Het zijn de drie filosofen die nog niet aan de orde zijn geweest van de zes (Socrates, Epicurus en Seneca kennen we al) die Alain de Botton bespreekt in zijn boek over de troost van de filosofie. In het middagprogramma staat de praktijk centraal.

21 april 2012 (Idem op 22 april)
9. Filosoferen met jongeren in lager en middelbaar beroepsonderwijs.

Goedele de Swaef, docent filosofie van het Vlaams netwerk voor Eigentijds Filosofie Onderwijs (VEFO) deelt haar kennis en ervaring met het filosoferen met jongeren in het lager en middelbaar technisch beroepsonderwijs in Vlaanderen. In het ochtendgedeelte worden opvattingen, ervaringen en onderzoeksresultaten besproken en bediscussieerd over het nut en de effecten van filosoferen (op verschillende manieren) met jongeren in bijvoorbeeld een VMBO-setting. In het middagprogramma een ‘masterclass’.

5 mei 2012 (idem op 6 mei)
10. Ethisch stappenplan en morele dilemmatraining

Docent: Miriam van Reijen

Zowel in organisaties van zorg, welzijn en gezondheid als in het bedrijfsleven zijn ethische dilemma’s aan de orde van de dag. ‘Ingrijpen of niet’ is een groot dilemma voor veel werkers, bv. in de zorg voor mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking. Deze ‘gewetensvraag’ kan niet alleen tot twijfel aanleiding geven, maar ook tot slapeloze nachten, en zelfs tot burn-out. Een ethisch stappenplan is een methode om zowel zelf duidelijkheid, inzicht in eigen waarden en normen en daarmee gemoedsrust te krijgen, als antwoorden en argumenten naar anderen (familieleden van cliënten, team, directie, maatschappij). Naast uitleg van de verschillende methoden, wordt er ook in het middagprogramma geoefend aan de hand van concrete eigen casuïstiek.

16 JUNI 2012 (idem op 17 juni 2012)
Afsluitende sessie met uitreiking certificaat. Start 13.00-einde 16.00 uur.

Studiebelasting Basisopleiding Filosofie in de Praktijk.

Voorbereiding per dag:

  1. Secundaire literatuur en primaire tekstlezing, verschillende benaderingen, werkwijzen en invalshoeken: ca. 35 pagina’s  (Nederlandstalig) = ca. 7 uur.
  2. Aanbevolen literatuur: naar eigen inzicht en planning.
  3. Opdrachten (schriftelijk) n.a.v. de literatuur en teksten: eigen ervaring, visie en mening, toepassing op de praktijk, kritische vergelijking en reflectie: ca. 2 pagina’s  =  ca. 8 uur.
  4. Praktijkopdrachten uitvoeren met kort verslag van ervaringen en kritische reflectie: ca.  3 uur praktijk;  ca. 2 pagina’s verslag = ca. 10 uur. 
  5.  

Totaal geschatte SBU (studiebelastingsuren) per zaterdag (1x per 6 weken): 25 uur.

De ISVW hanteert geen vast vrijstellingenbeleid. Mocht u van mening zijn hiervoor in aanmerking te komen dat kunt u contact opnemen met Erno Eskens, hoofd cursusinstituut.

Toegang:

Voor wie aansluitend een beroepsopleiding volgt:

Arrangement 1: € 1150,-. Opleiding op 10 zaterdagen, 10 x lunch, koffie/thee, 10 x diner met 2 drankjes. (Indien u op de zaterdagen niet meedineert bedragen de kosten € 850,-).

Arrangement 2: € 3933,50. Dit arrangement omvat de Basisopleiding Filosofie in de praktijk op 10 zaterdagen en een van de beroepopleidingen (10 zatedagavonden en aansluitende zondagen), 10 hotelovernachtingen, 10 x ontbijt, 20 x lunch, koffie/thee en 10 diners met 2 drankjes.). Tot onze spijt is dit arrangement eerder met een onjuiste prijs in de onze najaarskrant aangekondigd. De prijs hierboven is de juiste. Onze excuses voor het ongemak.

Voor wie uitsluitend de basisopleiding volgt:

€ 850,-. Opleiding op 10 zondagen, 10 x lunch, koffie/thee, met 2 drankjes.

Aanmelden

 

Mocht u aanvullende vragen hebben over de inhoud van deze basisopleiding, dan kunt u deze stellen het beste per mail stellen aan docent dr. Miriam van Reijen.  Voor vragen over de praktische organisatie kunt u mailen met de receptie van de ISVW of bellen met 033-4650700.