ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

De reis, de weg en de bestemming

MAANDAG 11 T/M VRIJDAG 15 JULI

De reis, de weg, de bestemmingDocenten: Carolien van Bergen, Rudi Visker, René Ransdorp en Henk Weltevreden.

De motieven en ervaringen van het reizen

Waarom reizen we eigenlijk? Waar zijn we naar op zoek? Willen we onze grenzen verleggen, de wereld verkennen of juist onszelf tegenkomen, of zijn we op zoek naar ons eigen aardse paradijs? In deze cursus verdiept u zich in de filosofische achtergronden en motieven van de reiziger. U maakt kennis met Montaigne, de reizende filosoof, en met de zoektocht naar het paradijs in het taoïsme (René Ransdorp). Onderweg nemen Henk Weltevreden en prof. Rudi Visker u mee naar de gedachtewereld van filosofen als Merleau-Ponty en Levinas. Zij bieden handvatten om specifieke ervaringen te duiden die met het onderweg en op reis zijn te maken hebben. ’s Avonds komen de thema’s van de dag tot leven aan de hand van diverse film- en documentairefragmenten en uiteraard krijgt u een selectie van  fraaie filosofische en literaire reisfragmenten om uw gedachten aan te scherpen.

Carolien van BergenDrs. Carolien van Bergen is docent filosofie en programmamanager van Hovo Rotterdam. Zij schreef o.a. Over de grens. Filosofie op reis (shortlist Filosofie Wisselbeker 2006) en begeleidde vele ‘avontuurlijke’ reizen naar Azië.

Henk WeltevredenDrs. Henk Weltevreden is filosoof, wereldreiziger en schrijver/journalist.

 

 

 

Rudi ViskerProf.dr. Rudi Visker is hoogleraar contemporaine continentale filosofie aan de Universiteit Leuven. Hij is kenner van het werk van Levinas en gefascineerd door de thematiek van ‘de vreemdeling’.

 

René RansdorpDr. René Ransdorp promoveerde op de filosofie van Zhuang Zi en is specialist op het gebied van de taoïstische filosofie.

 

 

 

Doel: Doel: ontdek de filosofische aspecten van het reizen.
Bedoeld voor  iedereen die wel eens op reis is geweest.

 (voorlopig) programma

Maandag 11 juli - Carolien van Bergen
Ochtend  – Kennismakingsronde, denken over vrije tijd
Nooit eerder in de geschiedenis gingen zoveel mensen vrijwillig op reis als in de huidige tijd. Zoekend naar zon, zee, avontuur, ontmoetingen – men kan letterlijk alle kanten op. Voorwaarde voor de reis is dat we vrij zijn om dat te doen. Vandaar dat we beginnen met een korte verkenning van de ontwikkeling van ons idee van ‘vrije tijd’, zonder welke de vakantie (denk aan ‘vacant’)  niet mogelijk is. Maar we staan ook stil bij het interessante begrip ‘scholè’, dat voor ons een associatie met scholing oproept, maar dat bij Aristoteles juist referereert aan ‘vrije tijd om zich te ontwikkelen’.   

Middag  –  In de voetsporen van anderen
Om te zien hoe opmerkelijk het hedendaagse toerisme is, kijken we naar een aantal reismotieven in relatie tot diverse groepen historische voorgangers. We zullen stuiten op pelgrims, studenten die hun Grand Tour maakten en wetenschappers.
Een bijzondere reiziger is Michel de Montaigne, die reizen als levenshouding had. Bij zijn reis naar Italië en de filosofische aspecten van zijn reis staan we uitgebreid stil.

Avond –  In de avond tonen uiteenlopende hedendaagse toeristen en reizigers ons de verschillende reismotieven – voer voor denken en discussie.

Dinsdag 12 juli- Carloen van Bergen en Rudi Visker

12 juli ochtend – Carolien van Bergen
Dat we steden bezoeken of juist de natuur intrekken spreekt niet vanzelf. Filosofische opvattingen over het sublieme en over de aard van de mens blijken de inspiratie te vormen voor de bestemming, en de hedendaagse toerist stelt nog steeds zijn camera scherp vanuit 18e eeuwse filosofische ideeën over het schone.
Een deel van de ochtend wordt besteed aan ideeën over verveling en tijd, o.m. aan de hand van Bergson, die licht werpt op een niet te onderschatten aspect van de reis: de beleving van tijd.

12 juli middag – Rudi Visker, over ‘vreemd zijn maar niet vreemd blijven’ en De Ander (Levinas).
Reizen is een vorm van vreemd gaan – depayseren – maar veelal met de garantie dat men zal terugkeren naar het eigene en vertrouwde: vreemd gaan zonder vreemd te blijven. De bestemming zorgt er veelal voor dat we niet al te zeer door elkaar geschud worden. Het 'echte' inlandse eten is minder echt dan het lijkt, de contacten die men heeft met de bevolking zijn vaak oppervlakkig of 'authentiek' georganiseerd, en de dingen die we te zien krijgen (vaak eerst door de lens van een camera) lijken 'echt' want ze komen overeen met de afbeeldingen in boeken of internet die we bekeken voor we vertrokken.

Maar toch loopt het soms fout: we vallen dan even buiten die structuren die we met ons meedroegen en voelen ons (sommigen althans) ongemakkelijk.  We zijn vreemdeling in een vreemd land, dakloos en aangewezen op de hulp van de autochtonen. Het lijkt erop dat we ons zo zelf bevinden in de positie die Levinas die van de Ander noemt.  Maar misschien is die indruk verkeerd?

12 juli avond  – Rudi Visker, vertoning van Fear and Trembling, over een jonge Belgische vrouw die haar jeugd in Japan doorbracht en hiernaar terugkeert als vertaler.

13 juli hele dag – Henk Weltevreden – Fenomenologie van de waarneming en toeval
Binnen de wijsgerige stroming de fenomenologie is het adagium dat het object ons zou moeten tonen wat het is. Dit basisprincipe van de fenomenologie vormt de achtergrond van deze dag, maar dan vooral toegespitst op de reis en het reisverhaal. Hoe werkt waarneming op reis? Zien we wat iets is, of nemen we een (voor)oordeel mee, en is dat wat de reis ons toont? Kunnen we waarnemen zonder oordeel, zien als openheid?
Tijdens deze dag onderzoeken we deze vragen meer specifiek aan de hand van het genre reisverhaal.
Middag  –  ‘s Middags gaat u zelf aan de slag: u schrijft en herschrijft reisfragmenten en stileert deze samen met Henk Weltevreden, zodat de lezer ook ziet wat u ooit zag.
Avond – In de avonduren bekijken en bespreken we met Henk Weltevreden fragmenten van de driedelige documentaireserie ‘In de voetsporen van Bruce Chatwin’ (BBC 1999).

14 juli – ochtend – Carolien van Bergen
In de literatuur bestaan prachtige voorbeelden van de zoektocht naar het paradijs, die vele reizigers ook hebben geïnspireerd zelf op zoek te gaan naar hun eigen Hof van Eden, droomoord of Shangrila. Niet zelden komen ze de hel tegen of kiezen ze ervoor om het paradijs te verlaten. In de ochtend staat het zoeken naar onsterfelijke ervaringen en de paradijselijke bestemming centraal.

14 juli – middag – René Ransdorp
’s Middags kijken we naar niet zozeer naar het doel van de reis, maar naar de weg zelf, vanuit de taoïstische filosofie. Hierin leeft de gedachte dat de tao een levensweg is die eerder geassocieerd kan worden met ‘zwerven’, dus een reizen zonder eindbestemming. Aan de hand van taoïstische tekstfragmenten zult u wegwijs worden gemaakt in deze filosofie, die als geen ander de thematiek van leven en reizen verbindt in haar filosofische grondhouding.

14 juli – avond – Carolien van Bergen
Vertoning filmfragmenten en discussie, aansluitend op de thematiek van de dag

15 juli – ochtend – Carolien van Bergen
De reiziger neemt altijd zichzelf mee op reis, maar laat zijn vertrouwde omgeving thuis. Juist na het afsluiten van een bepaalde levensfase biedt de reis speelruimte om de eigen identiteit te verkennen en op de proef te stellen.
Slot en afsluiting.

De exacte invulling van het ochtendprogramma is onder voorbehoud.

Aanmelden 

Een week bij de ISVW verblijven is een feest. U krijgt de beste docenten, heerlijke maaltijden, ontmoet geestverwanten en kunt wandelen in de uitgestrekte bossen rond de ISVW. De week begint op maandag 10.30 uur en eindigt op vrijdag om 13.30 uur. Voor een summerschool met overnachtingen bedragen de kosten € 760,- (inclusief cursus, koffie/thee, lunchbuffetten en diners + eenpersoonskamer & ontbijtbuffet). Voor een week zonder overnachtingen betaalt u € 600,- . Drankjes aan de bar zijn tijdens de Summerschools van het huis! (Programma's zijn onder voorbehoud van wijzigingen).      

Klik hier om u aan te melden: AANMELDEN. In het scherm dat u krijgt te zien, graag uw gegevens invullen en uw cursus en arrangement kiezen.

Digitale leeromgeving 

Na aanmelding krijgt u toegang tot de digitale leeromgeving. Hier treft u:
- Teksten en leesadvies. (Niet bij iedere conferentie of cursus worden teksten gelezen.) 
- Forum. Hier kunt u voor, tijdens en na de bijeenkomst ervaringen uitwisselen met medecursisten. U treft hier ook het mailadres van uw docenten.