ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

Basisopleiding Geschiedenis van de filosofie

Overzicht van de vijf weekendcurssussen
Docent: René Gude

AANMELDEN

Filosofie in de Oudheid

Ware woorden en goede daden
2 en 3 oktober 2010

thumb-geschiedenis1Filosofie is het verlangen naar wijsheid en wijsheid is niets anders dan kennis waar je iets mee kunt. Met filosofische beschouwingen over waarheid en vrije wil kun je diep in ideeënwerelden verzeild raken, maar uiteindelijk heeft filosofie een pragmatische functie. In Turkije en Griekenland ontwikkelde de filosofie zich in verschillende scholen tot alledaagse beschavingspraktijk. Deelname aan het openbare leven in de Griekse polis - handel, bestuur en rechtspraak - vereiste kennis van zaken (fysica), een behoorlijke uitdrukkingsvaardigheid (logica) en besef van waarden en normen (ethica).

Fysica: Thales, bestuurder van de Milete in Turkije, gaf wetenschappelijke verklaringen aanzien tegenover polytheïstische mythologie. Hij voorspelde een zonsverduistering en verwierf daarmee zelf een bijna goddelijke status.

Logica: Heraclitus en Parmenides verbaasden zich vooral over de zeggingskracht van woorden, de logica. Het woord is een machtig heerser, maar hoe is het mogelijk dat uitspraken duurzame geldigheid hebben, terwijl alles stroomt en niets blijft?

Ethica: Socrates opende het gesprek over duurzaamheid van staatsvormen en de permanentie van individuele karakters.

Plato en Aristoteles integreerden al deze aanzetten over het ware, het goede en het schone in verbijsterend complete filosofische systemen. De Romeinen Cicero en Seneca slankten die systemen af voor gebruik in een geglobaliseerde wereld.

Filosofie in de Middeleeuwen en Renaissance

Geloof en rede
18 en 19 december 2010

thumb-thumb-anselmusx1De Romeinse republikeinse overlegcultuur was in het begin van onze jaartelling niet in staat wereldrijken bijeen te houden, het monotheïsme wel. Rome werd Rooms Katholiek, de filosofie - van Augustinus tot Thomas van Aquino - maakte zich dienstbaar aan het evangelie. Jezus als eenheidstichter in de fysica, logica en ethica van de Middeleeuwen: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven”. De filosofie bloeide in de luwte van de theologie, maar was niet wereldvreemd. Roger Bacon en Albertus Magnus bereikten grote hoogten in rigoureuze wetenschappelijkheid, logica en psychologie floreerden bij Thomas van Aquino. William van Ockham ontwikkelde een politieke filosofie en ethiek zonder de openbaring te verwerpen, maar ook zonder zich erop te beroepen.

In de Renaissance-steden wordt uiteindelijk de humanistische Griekse polis-filosofie weer salonfähig. Stadslucht maakt vrij. De burger gaat zondag nog naar de kerk, maar door de week is er Bruno voor de fysica, Erasmus voor de taal, Machiavelli voor de politiek en Montaigne voor de moraal. De filosofische opvoeding herneemt haar klassieke rechten in het door godsdienstoorlogen geteisterde Europa.

Filosofie in de 17e en 18e eeuw

Moderne filosofie en verlichting
26 en 27 februari 2011

De zeventiende eeuw is de puberteit van de moderne filosofie. Bacon, Galilei en Descartes in de eerste helft, Hobbes, Spinoza en Locke in de tweede helft van de zeventiende eeuw maakten de fysica mechanistisch en empirisch, de logica mathematisch en de ethica rationeel. De burgerlijke filosofie was niet langer dienstmaagd van de feodale theologie. Godsdiensttwisten moe, begon men openlijk te denken in termen die de religieuze dogma’s met voeten traden. Het verpletterend succesvolle moderne mens- en wereldbeeld uit de natuurfilosofie draaide de zaken om: conservatieve middeleeuwse scholen gingen als aristotelische dispuutclubs ten onder, maar de meeste werden moderne universiteiten met een theologische faculteit.

De schokkende revolutie van mens- en wereldbeeld in de zeventiende eeuw werd verwerkt in de achttiende eeuwse Verlichting. De wetenschap brengt het doel van de wereld en de zin van het leven niet in kaart. Hoe wordt de moderne mens volwassen in een oneindig universum op een planeet bevolkt door gelijkwaardige, vrije medemensen? Rousseau, Hume, Montesquieu en Kant werpen licht op de vraag: ‘Welke logica brengt vrede, welke ethiek geeft zin?’

Filosofie in de 19e eeuw

Vooruitgang en tegengeluiden
16 en 17 april 2011

thumb-nietzsche1Nieuwe technologie, nieuwe transportmiddelen, nieuwe wapens. Een nieuwe visie op de afkomst van de mens en nieuwe visies op het ontstaan en vergaan van samenlevingsvormen en maatschappijmodellen. Het begin van de negentiende eeuw blaakt van fris positivisme en zelfontplooiingskansen voor een ‘nieuwe mens’. De fysieke wereld wordt gedresseerd door natuurwetenschap en techniek, de sociale wereld moet volgen onder auspiciën van sociale mechanica en historisch materialisme.

Maar de werkelijkheid is weerbarstig en gaandeweg komen er barsten in de industriële en maatschappelijke vooruitgang. Van vrijheid naar vervreemding, van vooruitgangsgeloof naar cultuurpessimisme. Met de afnemende ambitie krimpt de filosofie van allesomvattende filosofische systemen tot een verzameling aforismen zonder metafysische eenheidspretentie.

Filosofie in de 20e eeuw tot heden

De grote verhalen bleken niet groot genoeg
28 en 29 mei 2011

thumb-sloterdijk031In de eerste helft van de twintigste eeuw probeert de wetenschappelijk aangelegde filosofie - het logisch empirisme, de fenomenologie, de angelsaksische taalfilosofie (met Wittgenstein), het kritische rationalisme - de maatschappelijke sfeer te behoeden voor bewegingen met al te Grote Doelen en bijbehorend fanatisme. Zij legt het echter af tegen communisme en fascisme die meer begeesterende boodschappen hadden voor de volkeren op drift, dan technische verhandeling over empirie en zuiver taalgebruik. Door de catastrofes van wereldoorlogen en Goelag haalt de technische filosofie haar gelijk.

De wetenschappelijke filosofie floreert korte tijd, maar zij ontwikkelt zich zo sceptisch, analytisch, deconstructief, structuralistisch en eigenlijk steriel dat zij zichzelf uit de markt prijst. In de tachtiger jaren ontstaat de tegenbeweging tegen de al te formalistische en sceptische naoorlogse filosofie. Met Sloterdijk, Agamben en Nussbaum neemt de filosofie haar oude taak weer op: het tegengaan van barbarij door positieve beschavingsoffensieven. Geen missionaire campagnes gericht op anderen, maar attractieve Bildungsconcepten voor eigen gebruik.

De cursussen zijn ook apart te volgen.

Speciaal voor de deelnemers aan de Basisopleiding is er op zondagmiddag studiebegeleiding.
Examendag en uitreiking certificaat op 25 juni 2011

Kosten

 

Voor de gehele basisopleiding

Arrangement 1
€ 1276,00 (5 weekeinden cursus met leesinstructie, koffie/thee, lunchbuffetten, diners incl. 2 drankjes, examendag met certificaat)

Arrangement 2
€ 1476,00 (arrangement 1 + eigen hotelkamer en ontbijtbuffet)

Voor een afzonderlijk gevolgd weekeinde

Arrangement 1
€ 223,00 (cursus, koffie/thee, lunchbuffetten, diner incl. 2 drankjes)

Arrangement 2
€ 263,00 (arrangement 1 + eigen hotelkamer en ontbijtbuffet)

Vrienden krijgen korting

AANMELDEN