ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

De rechtvaardige samenleving

Politieke filosofie

22 en 23 januari 2011, aanvang 10.30 uur, einde 13.30 uur

Docent: Jan Flameling
Gastdocent: Prof. Dr. Hans Achterhuis   

Is politiek louter een spel om de macht, of zijn wij in staat tot hogere doelen – zoals een rechtvaardige samenleving? De juiste verhouding tussen macht en rechtvaardigheid is de kernkwestie van de politiek sinds de Oude Atheners een democratische ‘publieke ruimte’ inrichtten, waar ze zich niet alleen als ‘mens’ konden uitlaten over het goede leven, maar ook als ‘burger’ over het goede samenleven. In de twintigste eeuw wordt deze ‘aristotelische’ benadering nieuw leven ingeblazen door Hannah Arendt en Martha Nussbaum.
In de moderne tijd verandert het mensbeeld dat ten grondslag ligt aan het politieke denken: de mens wordt opgevat als een individu, een ‘ik’ (met eigenbelang). Moderne filosofen als Hobbes, Spinoza en Rousseau wijzen op de noodzaak van een maatschappelijk verdrag dat dient te zorgen voor orde, veiligheid en gemeenschappelijk welzijn. De theorie van rechtvaardigheid van Rawls is een hedendaagse variant van de (sociaal)contracttheoretische benadering.
Het hedendaagse politieke denken wordt gekenmerkt door analyse van en kritiek op verschillende aspecten van de (laat)moderne samenleving: de narcistische, consumptieve instelling van de burger, de kolonisering van de leefwereld door het systeem, de verregaande disciplinering en normalisering en de ontkenning van de seksuele differentie worden van commentaar voorzien. Ook de radicale opvattingen van Machiavelli, Carl Schmitt en Chantal Mouffe zullen de revue passeren.
Tot slot zal Hans Achterhuis – bij een breed publiek bekend vanwege zijn behandeling van maatschappelijke en politieke vraagstukken in vele artikelen en boeken – een lezing houden.

Programma

Zaterdag 22 januari

10.30 uur: De ‘aristotelische’ benadering – in de Oudheid en onze tijd: Aristoteles – Arendt – Nussbaum
De menselijke conditie – zoon politikon, vita activa: arbeid, werken en handelen, capabilities
12.30 uur: Lunch

14.00 uur: De ‘(sociaal)contracttheoretische’ benadering - in de moderniteit en onze tijd: Hobbes – Spinoza – Rousseau – Rawls
Van mensbeeld, natuurtoestand, maatschappelijk verdrag, (de rol van) de staat naar oorspronkelijke situatie, sluier van onwetendheid, onderhandelingen over de verdeling van primaire sociale goederen en beginselen van rechtvaardigheid

15.30 uur  Pauze

15.45 uur    De ‘moderniteitkritische’ traditie - in onze tijd: Taylor – Habermas – Foucault – Irigaray
De malaise van de moderniteit, de kolonisering van de leefwereld door het systeem (markt en staat), disciplinering en normalisering en de ontkenning van de seksuele differentie in onze maatschappij

18.00 uur: Diner

20.00 uur: ‘De schok van het politieke’ – Machiavelli, Schmitt en Mouffe
Politiek als mechanica van de macht, het vriend-vijand onderscheid en de agonistische en affectieve dimensies van de politiek

21.30 uur: Aan de bar

Zondag 23 januari
09.30 uur: Hans Achterhuis
12.30 uur: Lunch
14.00 uur: Vragenuur

Personalia

Jan FlamelingDrs. Jan Flameling studeerde wijsbegeerte in Groningen, Keulen, Berkeley en Amsterdam. In maart 1994 richtte hij het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Sindsdien organiseert hij ‘denkvakanties’ in Griekenland en India en seminars filosofie in Nederland. Ook geeft hij workshops aan organisatieadviseurs, artsen en apothekers en cursussen aan de Internationale School voor Wijsbegeerte.
Hij vat het als zijn taak op om samen met de deelnemers te onderzoeken wat de implicaties kunnen zijn van de opvattingen van hedendaagse denkers voor ons dagelijks leven.

Hans AchterhuisProf. dr. Hans Achterhuis is hoogleraar systematische filosofie aan de Universiteit van Twente. Zijn onderzoek richt zich vooral op de sociale en politieke filosofie en de filosofie van de technologie. Zijn publicaties bestrijken een breed spectrum in de domeinen gezondheidszorg, arbeid en filosofie van de derde wereld. In 1967 legde hij zijn doctoraat af over Albert Camus. Zijn meest recente boeken gaan over de utopie (’De erfenis van de utopie’) en de spanning tussen de moraal en de politiek in verband met de oorlog in Kosovo (”Politiek van Goede bedoelingen’). Hij is co-auteur van American Philosophy of Technology; The Empirical Turn, met bijdragen over Albert Borgmann, Hubert Dreyfus, Andrew Feenberg, Donna Haraway, Don Ihde en Langdon Winner.

Toegang

(Dit weekeinde is onderdeel van de Basisopleiding systematiek van de filosofie en is ook afzonderlijk te volgen)

Arrangement 1:
€ 223,00 (cursus, koffie/thee, 2x lunchbuffet, diner incl. 2 drankjes)

Arrangement 2:
€ 263,00 (arrangement 1 + overnachting en ontbijtbuffet)

Vrienden van de ISVW: korting

AANMELDEN