ISVW - Hotel | Internationale School voor Wijsbegeerte

Vurige gedachten of vurende neuronen?

(Neuro)filosofische excursies met Bert Keizer en Jan Flameling

Maandag 16 – vrijdag 20 augustus 2010Neuro
Aanvang 10.30 uur, einde 13.30 uur


Wij leven in een tijd van fitness-studio’s, plastische chirurgie en reclame-spotjes voor cosmetica en fancy mode. De uiterlijke lichamelijkheid lijkt ons nader aan het hart te liggen dan onze ‘vergeestelijking’. En tegelijkertijd is het in de revolutionaire neurowetenschap een ware hype om onze geest op te vatten als onze ‘innerlijke lichamelijkheid’. Het lichaam als vertrekpunt voor leven en welzijn? Dat is zeldzaam in de geschiedenis van de filosofie.

Eeuwenlang maakte ‘de ziel’ het mogelijk om de waarheid te schouwen, voortreffelijk van karakter te worden en ja, onsterfelijk te zijn.

Eeuwenlang stelde ‘de geest’ ons in staat onszelf op te vatten als vrij, redelijk en verantwoordelijk voor onszelf. Raken we dat niet allemaal kwijt wanneer we afscheid nemen van ‘de ziel’ en ‘de geest’ en onszelf alleen maar beschouwen als een lichaam met een hersen- en zenuwstelsel?
Zijn we al ‘iets’ kwijtgeraakt? Of misschien nog niet genoeg?

Jan Flameling behandelt Plato en Aristoteles over ‘de ziel’, Descartes en Spinoza over ‘de geest’, Nietzsche en Merleau-Ponty over ‘het verstand van het lichaam’, om tenslotte uit te komen bij Damasio en Gallese.

Speciale gast Bert Keizer, schrijver van het veelbesproken boek Onverklaarbaar bewoond (Balans, 2010), levert zijn verdiepende en tegelijk relativerende opvattingen over geest en stof, ziel en lichaam, stemming en brein, persoon en hersenen.

Onverklaarbaar bewoond van Bert Keizer wordt u bij inschrijving toegestuurd (meerkosten € 17,95)

Kosten

Arrangement 1: € 602,25 € 547,50 (cursus, koffie/thee, lunchbuffetten, diners incl. 2 drankjes)

Arrangement 2: € 760,65 € 691,50 (arrangement 1 + éénpersoonskamer & ontbijtbuffet)

En de drankjes aan de bar zijn van het huis!

 

Vrienden van de ISVW krijgen korting

AANMELDEN

Programma

Dag 1, Lichaam-ziel / Oudheid

10.00-10.30: Aankomst/ontvangst
10.30-12.30: Conceptuele analyse / Ludwig Wittgenstein: Filosofische    onderzoekingen, conceptuele modellen, alledaagse betekenis/gebruik van begrippen Plato / een volgeling van Pythagoras en Socrates, filosofie als politicologisch project
12.30-14.00: Lunch
14.00-15.30: Faidon / onderscheid: psuche – soma, de weg naar de    waarheid: askesis – katharsis – noesis
   Politeia / allegorie van de grot, drie-eenheid van de ziel
   Aristoteles / een ‘(neuro)bioloog’, contra Plato
15.30-15.45: Koffie/thee
15.45-17.30: Ethica Nicomachea / de rol van de vermogens van de    ziel, phronesis (verstandigheid): voorwaarde voor arete (‘deugen’), een ‘capabilities approach’  De anima / eenheid van lichaam en ‘ziel’, de ziel als    verwerkelijking van natuurlijk lichaam
17.30-18.00:  Borrel
18.00-20.00: Diner
20.00-21.30: Gesprek: ‘Ziel’?

Dag 2, Lichaam-geest / Moderne tijd

09.30-11.00: René Descartes / een christen en een modern natuur-   wetenschapper, uitvinding van de ‘geest’, filosofie als    epistemologisch project. Meditaties / onderscheid: lichaam – geest, de geest als rescogitans, lichaam als res extensa
11.00-11.15: Koffie/thee
11.15-12.30: Meditaties (vervolg) / idee: helder en welonderscheiden    voorstelling, de strijd tussen verstand en keuzevrijheid; Passies van de ziel / gedachten: acties/wilshandelingen en passies/gewaarwordingen en cognities
12.30-14.00: Lunch
14.00-15.30: Spinoza / een ketter, lenzenslijper en ‘vader van de Verlichting’
   Ethica (Synopsis) / eenheid van lichaam en geest, rol van affecten, conatus (het streven te volharden in het eigen bestaan) als criterium voor de adequaatheid van de percepties
15.30-15.45: Koffie/thee
15.45-17.30: Het lichaam-geest probleem / van het cartesiaans (substantie)dualisme naar niet-reductief fysicalisme
17.30-18.00: Borrel
18.00-20.00: Diner
20.00-21.30 Gesprek: ‘Geest’?

Dag 3, Lichaam / Onze tijd

09.30-11.00: Friedrich Nietzsche / het leven en het zelf als kunstwerk, filosofie als esthetisch-ethisch project.  Aldus sprak Zarathoestra / herwaardering van alle waarden, tegen lichaamsverachting
11.00-11.15: Koffie/thee
11.15-12.30: Maurice Merleau-Ponty / in het spoor van Heidegger,het menselijk bestaan als belichaamd, contra Sartre: co-existentie  
  Fenomenologie van de waarneming (Synopsis) / de verhouding: bewustzijn – lichaam – wereld, het ‘lichaam-subject’ en het ‘samen er zijn’
12.30-14.00: Lunch
14.00-15.30: J. Scholiers: ‘Merleau-Ponty en het spiegelneuron’
15.30-15.45: Koffie/thee
15.45-17.30: Het bewustzijn verklaard (Daniel Dennet) / contra Descartes: ‘geen centrale’ en het zelf als een centrum van narratieve zwaartekracht; Ik voel dus ik ben (Antonio Damasio) / contra Descartes: het belang van voelen en het onderscheid: emotie – gevoel – kern- bewustzijn en uitgebreid bewustzijn
17.30-18.00: Borrel
18.00-20.00:  Diner
20.00-21.30: Gesprek: ‘Lichaam’?

Dag 4, Hersenen (1)

09.30-11.00: De hersenen intact Anatomie, neuron, neuronaal netwerk, de hersenen, denken – voelen (emotie) – vegeteren en horen, zien, ruiken, tast, proeven
11.00-11.15: Koffie/thee
11.15-12.30: De hersenen beschadigd Beroerte, Parkinson, schizofrenie, frontaalkwabdementie, dementie, trauma (Phineas Gage), epilepsie,    hersentumoren en depressie(?)
  Filmvoorstelling
12.30-14.00: Lunch
14.00-15.30: Het verontrustende brein (1)Het ‘lichaam-geest probleem’, philosophy of mind, zombies, dieren, de koffieproefmachine, de slagboom,    de kameleon - bewustzijn
15.30-15.45: Koffie/thee
15.45-17.30: Het verontrustende brein (2)
  Het slimme onbewuste (Ap Dijksterhuis), het experiment van Libet, De vrije wil bestaat niet (Victor Lamme), de kwestie: verantwoordelijkheid, The ethical brain (Michael Gazzaniga),     
17.30-18.00: Borrel
18.00-20.00: Diner
20.00-21.30: Discussie

Dag 5, Hersenen (2)

09.30-11.00: Het onbegrepen brein (1) Mysterie of verwarring?, David Hubel en Torsten Wiesel over zien en Out of our heads (Alva Noë)
11.00-11.15: Koffie/thee
11.15-12.30: Het onbegrepen brein (2) Tegen neuro-reductionisme, Ludwig Wittgenstein over een filosofisch probleem: wij weten hier de weg niet,    neuro-anatomie verhoudt zich tot denken als spieren tot dansen
12.30-14.00 Lunch

Personalia

Jan FlamelingJan Flameling studeerde wijsbegeerte in Groningen, Keulen, Berkeley en Amsterdam. In maart 1994 richtte hij het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Sindsdien organiseert hij ‘denkvakanties’ in Griekenland en India en seminars filosofie in Nederland. Ook geeft hij workshops aan organisatieadviseurs, artsen en apothekers en cursussen aan de Internationale School voor Wijsbegeerte.
Hij vat het als zijn taak op om samen met de deelnemers te onderzoeken wat de implicaties kunnen zijn van de opvattingen van hedendaagse denkers voor ons dagelijks leven.

Bert Keizer is een Nederlandse arts, filosoof en schrijver. Na de hbs-B ging hij in 1968 filosofie studeren in het Engelse Nottingham, maar keerde in 1972 terug naar Nederland voor een studie geneeskunde in Amsterdam. In 1981Bert Keizer legde hij zijn artsexamen af. Zijn doorbraak als schrijver kwam in 1994 met Het refrein is Hein, een zeer openhartige schets van gebeurtenissen in een verpleegtehuis, inclusief stukken over euthanasie en hulp bij zelfdoding, die nogal wat stof deden opwaaien maar die door artsen. Hij heeft een klinische en volgens sommigen pessimistische kijk op zin en onzin in de gezondheidszorg en geneeskunde.